جدای از «دونالد ترامپ» رئیسجمهور آمریکا، «جِی. دی. ونس» معاون اول او، «پیت هگسث» وزیر جنگش، و چند نفر دیگر در دولت ایالات متحده، بقیهی جهان ایران را برندهی جنگ کنونی میدانند و دلیل آن نیز کاملاً واضح است.
جنگ تحمیلی کنونی علیه ایران، سلاحی را در اختیار جمهوری اسلامی قرار داد تا پیش از این تنها تهدید بالقوهی استفاده از آن را مطرح میکرد، اما اکنون آن را به شکلی عملی به دست گرفته است: تنگهی هرمز. روزبهروز کارشناسان بیشتری اذعان میکنند که تنگهی هرمز در حقیقت سلاح هستهای ایران است. نهتنها سلاح هستهای، بلکه اکنون به گفتهی برخی کارشناسان، تنگهی هرمز اکنون از مجموع برنامهی هستهای، برنامهی موشکی و حمایت ایران از متحدان و بهاصطلاح نیروهای نیابتیاش در منطقه نیز مهمتر است.
شبکهی خبری آمریکایی «اماس ناو» («اماسانبیسی» سابق) طی گزارشی تحت عنوان ««ارزشمندتر از برنامهی هستهای»: ایران قدرت جدیدش دربارهی تنگهی هرمز را به رخ میکشد[۱]» به همین مسئله پرداخته است.
آنچه در ادامه میخوانید، گزیدهای از گزارش اماس ناو است.
نیروهای دریایی ایران، ۳۰ آوریل ۲۰۱۹، در رزمایش «روز ملی خلیج فارس» در تنگهی هرمز شرکت میکنند. ایران بارها تهدید کرده بود که در صورت بروز جنگ گسترده، میتواند تنگهی هرمز را ببندد. این تهدید طی سالهای اخیر و بهویژه پس از جنگ تحمیلی ۱۲ روزه با تصمیم ایران عملی نشد و چهبسا آمریکاییها تصور کردند جمهوری اسلامی توان عملیسازی این تهدید را ندارد. این توهم آمریکاییها اکنون برای همیشه از بین رفته است.
›› الگوی تکراری؛ چرا ترامپ یکباره از «نابودی تمدن ایران» به «آتشبس» عقبنشینی کرد؟
لازم به ذکر است که مشرق صرفاً جهت اطلاع نخبگان و تصمیمگیران عرصه سیاسی کشور از رویکردها و دیدگاههای محافل رسانهای-اندیشکدهای بینالمللی این گزارش را منتشر میکند و دیدگاهها، ادعاها و القائات این گزارش لزوماً مورد تأیید مشرق نیست.
چند ساعت پس از اعلام آتشبس، ایران با خودداری از بازگشایی مهمترین آبراه انرژی جهان، قدرت نوظهور خود را به رخ کشید. مقامات ایرانی خواستهاند[۲] کشتیها برای عبور ایمن از تنگهی هرمز، مبلغی تا سقف ۲ میلیون دلار به ازای هر شناور تحت عنوان «عوارض» به تهران بپردازند[۳]؛ اقدامی که میتواند سالانه تا ۱۰۰ میلیارد دلار درآمد برای ایران ایجاد کند.
«گرگوری برو» تحلیلگر ارشد حوزهی ایران و انرژی در شرکت مشاورهی ریسک ژئوپلیتیک «گروه اوراسیا»، به شبکهی اماس ناو میگوید تسلط جدید ایران بر تنگهی هرمز، اهرم فشاری بیش از دوران پیش از جنگ در اختیار این کشور قرار داده است. برو معتقد است: «بهرغم هفتهها بمباران، ایران اکنون در موقعیت قویتری قرار دارد، چراکه ثابت کرده است میتواند تنگه را مسدود کند. در واقع، این کشور میتواند هر زمان که بخواهد اقتصاد جهانی را به گروگان بگیرد.»
نیویورکتایمز: واشنگتن اشتباه محاسباتی کرد؛ جنگ، سکوی پرتاب ایران به باشگاه ابرقدرتها
یک کشتی باری، حامل خودرو، ۲۲ مارس ۲۰۲۶، در جریان جنگ تحمیلی آمریکایی-اسرائیلی علیه ایران، از خلیج فارس به سمت تنگهی هرمز حرکت میکند. اگرچه تمرکز زیادی روی اهمیت تنگهی هرمز برای بازارهای انرژی جهان میشود، اما اهمیت این تنگه صرفاً منحصر به موضوع انرژی نیست و دامنهی تأثیر اقدام ایران به اِعمال کنترل بر تنگهی هرمز خیلی زود به بازارها و حوزههای دیگر نیز سرایت کرد. در صورت ضرورت، ایران با هدف قرار دادن فقط یک نفتکش یا کشتی باری به فاصلهی چند روز، میتواند جریان عبور انرژی و کالا از تنگهی هرمز را کاملاً متوقف کند. بعد از جنگ کنونی، این ادعا دیگر صرفاً یک تهدید نیست، بلکه یک واقعیت آزموده است.
کارولین لویت، سخنگوی کاخ سفید، روز چهارشنبه مسدود بودن تنگهی هرمز را تکذیب کرد. وی به خبرنگاران گفت: «ما امروز شاهد افزایش تحرکات در تنگه بودهایم و من بار دیگر بر انتظار و خواستهی رئیسجمهور [ترامپ] مبنی بر بازگشایی تنگهی هرمز تأکید میکنم.» با این حال، زمانی که از لویت پرسیده شد در حال حاضر چه کسی کنترل تنگهی هرمز را در دست دارد، او از ارائهی پاسخ خودداری کرد[۴]. این در حالی است که در پایان نخستین روز از آتشبس، مشخص بود که پاسخ این سؤال «ایران» است.
شرکت «کپلر» که در حوزهی ردیابی کشتیها فعالیت میکند، گزارش داد که روز چهارشنبه تنها چهار کشتی باری از تنگهی هرمز عبور کردند، در حالی که هیچ نفتکشی از این تنگه رد نشد[۵]. صدها نفتکش همچنان متوقف ماندهاند و قادر به عبور از آبراهی نیستند که پیش از جنگ روزانه بیش از ۱۳۰ کشتی از آن تردد میکردند. این شرکت اعلام کرد: «صدها شناور از جمله ۴۲۶ نفتکش در منطقه حضور دارند که بسیاری از آنها در طول این اختلالات عملاً سرگردان شدهاند.»
الگوی تکراری؛ چرا ترامپ یکباره از «نابودی تمدن ایران» به «آتشبس» عقبنشینی کرد؟
یک نفتکش، ۸ آوریل ۲۰۲۶، پس از انتشار اخبار آتشبس دوهفتهای میان ایران با آمریکا و رژیم صهیونیستی در آبهای سرزمینی عمان از تنگهی هرمز عبور میکند. ایران از زمانی که تصمیم به بستن تنگهی هرمز گرفت تا پیش از برقراری آتشبس، نشان داد کنترل کامل بر این تنگهی حیاتی را در دست دارد و میتواند عبور و مرور تمام کشتیها در آن و بنابراین انتقال حدود یکپنجم از نفت تولیدی جهان و حملونقل حجم بالایی از کالاها را متوقف کند. برخی کارشناسان اکنون این تنگه را «سلاح هستهای» جمهوری اسلامی توصیف میکنند.
گزارش ویدیویی بازدید «مکس بلومنتال» خبرنگار آمریکایی و سردبیر «گرِیزُون»، از باغموزهی هوافضای سپاه پاسداران ایران (جزئیات بیشتر) [دانلود]
به گزارش رویترز، یک منبع ارشد ایرانی، که نامش فاش نشده، صبح روز پنجشنبه، به خبرگزاری دولتی روسیه، «تاس»، گفت که روزانه بیش از ۱۵ شناور اجازه عبور از تنگه را نخواهند داشت[۶]. برای دههها، این تنگه یک آبراه بینالمللی بوده که اصل دیرینهی تجارت آزاد، یعنی «آزادی کشتیرانی صلحآمیز» را تضمین میکرده. کنوانسیون حقوق دریاهای سازمان ملل که در سال ۱۹۹۴ تصویب شد، این حق را تضمین کرده است. در حالی که ۱۷۲ کشور این کنوانسیون را تصویب کردهاند، ایالات متحده و ایران هنوز به آن نپیوستهاند.
«ژولین رینو» رئیس انجمن حقوق دریایی فرانسه، به خبرگزاری آسوشیتدپرس گفت: «عدم تصویب این کنوانسیون، آزادی عمل مطلق در تنگهی هرمز را به [ایران] نمیدهد. این منطقه همچنان تابع قوانین بینالمللی و بهویژه حق عرفی عبور و مرور است.» گذرگاههای دیگر مانند کانال انگلیس، تنگهی جبلالطارق و تنگهی مالاکا نیز آبراههای بینالمللی محسوب میشوند. این در حالی است که کانالهایی مانند سوئز و پاناما اجازه دارند ترافیک را تنظیم کرده و عوارض دریافت کنند.
نیروی دریایی سپاه پاسداران ایران با انتشار نقشههایی خبر از «احتمال وجود مین» در تنگهی هرمز داده و مسیرهای امن برای رفتوآمد کشتیها تعیین کرده است. این در حالی است که عبور و مرور کشتیها همچنان باید با دریافت مجوز و بعضاً پرداخت عوارض به ایران صورت گیرد. کارشناسان و حتی شماری از مقامات سیاسی اروپایی اعتراف میکنند که بازگشایی تنگهی هرمز با استفاده از نیروی نظامی عملاً غیرممکن است و تنها راه پیش رو جلب رضایت و همکاری ایران است./ مشرق نیوز
