فرهنگ گفتاری و رفتاری که در جوامع مختلف بعضا قابل پالایش و خالص سازی است در صورت غفلت در اقدام، هزینه هایی گرچه نامحسوس را بر آحاد و بخشهای مختلف جامعه تحمیل می کند یکی از این مؤلفهها تعارف هایی متعدد و گزارههای اغراق آمیزی است که بعید است من و شما هم به نوعی دچار آن نشده باشیم و این در حالی است که تحقیقا اگر از زبان ما کلامی صادر شود غیر دلی و یا کسی را با جنبه ای نمایشی با لفظی مانند قربان شما و امثاله خطاب کنیم به نوعی دروغ محسوب گردیده و قهرا دارای بار منفی قلبی و اجتماعی است و تکرار، جمع و فشردگی آن نوعی نفاق پنهان را به مخاطبین متبادر کرده و ارزش اصل چنین مواردی را به شدت در جامعه تقلیل می دهد تا جایی که برای باور صداقتهای حداقلی در گویندگان باید به نوعی به یقین صدق در کلام و بیان چنین گزاره هایی رسید.
شاید برای برخی از مخاطبین خنده دار باشد که بگوییم استمرار چنین تعارفها و اغراقها در وضع اقتصادی و معیشت ما هم اگرچه زیرپوستی ولی قطعا و به تدریج آثار خود را نشان داده است و گاهی ما برای تبرئه یا خوب و بزرگ جلوه دادن کسی یا کالایی چنان اغراق می کنیم که زمینههای انحراف در قضاوت و انتخابها را فراهم می کنیم و با این کنش و شیوه غلط زمینههای ظلم و گرفتاری دیگران را هم فراهم و تقویت می کنیم. همین بلیههای گفتاری و رفتاری در حوزههای مدیران و کارشناسان بخشهای مختلف رسمی هم لطمههای چشمگیری به ما زده است مثلا اگر مسؤولی در یک بخش فعالیت مفیدی در باره یک موضوع مفیدی انجام داده باشد ولی در بخشهای متعدد و بزرگی دچار کوتاهیهای فاحش شده باشد چنان آن کار مفید را به طور افراطی آب و تاب می دهیم که فرد مورد نظر به نوعی دچار توهم میشود و با این که هنوز در انجام وظایف سطح پایین به درجه خوبی نرسیده، احساس می کند که لایق جایگاههای بسی فراتر است!
ناگفته نماند که در تضعیف و یا تخریب افراد و حتی کالاها هم دچار چنین معضلی هستیم و به قول برخی قضایا و افراد را صفر یا صدی می بینیم نه صفر تا صدی در حالی که عقل و ایمان و تقوا حکم می کند که جانب اندازه و انصاف را درباره هر کس یا چیزی حتی در مورد دشمنان رعایت کنیم و بهتر است بدانیم احساسی و اغراق آمیز برخورد کردن با مسائل بیشتر بااندیشه ای کودکانه ماند که جایگاهی در بین رشد یافتگان و عقلا ندارد و اگر هر یک از ما بخواهیم منطقی گفتار و رفتار داشته باشیم باید تعارفات و اغراقها را کنار گذاشته و به جانب اعتدال توام با صداقت مشی کنیم ان شاءالله.